دیابت نوع 1 چیست؟

دیابت نوع 1 چیست؟

دیابت نوع 1 یک بیماری مزمن است که در آن سلول‌های پانکراس که مسئول تولید انسولین هستند، از بین می‌روند و در نتیجه بدن نمی‌تواند انسولین تولید کند.

انسولین هورمونی است که به سلول‌های بدن کمک می‌کند تا گلوکز (قند) موجود در غذا را برای تولید انرژی استفاده کنند. بدن گلوکز را از غذایی که می‌خورید دریافت می‌کند و انسولین به گلوکز اجازه می‌دهد تا از خون وارد سلول‌های بدن شود.

وقتی سلول‌ها به میزان کافی گلوکز دریافت کردند، کبد و بافت‌های عضلانی گلوکز اضافی را به شکل گلیکوژن ذخیره می‌کنند. این گلیکوژن در مواقع نیاز به انرژی، مانند بین وعده‌های غذایی، هنگام ورزش یا در خواب، به قند خون تبدیل و آزاد می‌شود.

اما در افراد مبتلا به دیابت نوع 1، به دلیل نبود انسولین، بدن قادر به پردازش گلوکز نیست. در نتیجه، گلوکز حاصل از غذا نمی‌تواند وارد سلول‌ها شود و مقدار زیادی از آن در خون تجمع می‌یابد که می‌تواند منجر به مشکلات کوتاه‌مدت و بلندمدت سلامتی شود.

علائم دیابت نوع 1

علائم دیابت نوع 1 شامل موارد زیر است:

• گرسنگی بیش از حد
• تشنگی شدید
• تاری دید
• خستگی
• ادرار مکرر
• کاهش وزن چشمگیر در مدت کوتاه

اگر یکی یا چند مورد از این علائم را دارید، باید با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی تماس بگیرید.

در صورتی که علائم کتواسیدوز (یک وضعیت اضطراری) را تجربه می‌کنید، باید فوراً کمک پزشکی دریافت کنید.

تفاوت دیابت نوع اول و دوم

دیابت دو نوع اصلی دارد: نوع 1 و نوع 2. هرچند علائم مشابهی دارند و در طول زمان می‌توانند به عوارض یکسانی منجر شوند، اما این دو بیماری بسیار متفاوت هستند.

دیابت نوع 1 به دلیل ناتوانی بدن در تولید انسولین به وجود می‌آید. افراد مبتلا به این نوع دیابت باید برای زنده ماندن انسولین تزریق کنند تا گلوکز از جریان خون وارد سلول‌های بدن شود.

در دیابت نوع 2، سلول‌ها به انسولین پاسخ مناسب نمی‌دهند. بدن با مشکل مواجه می‌شود تا گلوکز را از خون به سلول‌ها منتقل کند، با اینکه میزان انسولین کافی در بدن وجود دارد. در نهایت، بدن ممکن است دیگر نتواند انسولین کافی تولید کند.

دیابت نوع 1 به سرعت بروز می‌کند و علائم آن به‌وضوح مشخص هستند. اما دیابت نوع 2 ممکن است در طول سال‌ها به آرامی پیشرفت کند و حتی فرد مبتلا تا زمان بروز عوارض متوجه بیماری خود نشود.

علل بروز این دو نوع دیابت متفاوت است و هرکدام عوامل خطر خاص خود را دارند.

دیابت نوع 1 ارثی است؟

علت دقیق دیابت نوع 1 هنوز برای پژوهشگران مشخص نیست.

طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، تصور می‌شود که این بیماری نتیجه یک واکنش خودایمنی باشد که در آن بدن به اشتباه به سلول‌های پانکراس که تولیدکننده انسولین هستند، حمله می‌کند. اما دانشمندان هنوز به طور کامل نمی‌دانند چرا این اتفاق رخ می‌دهد.

به گفته انجمن دیابت آمریکا (ADA)، برخی افراد ممکن است به دلیل عوامل ژنتیکی مستعد ابتلا به این بیماری باشند. همچنین، عوامل محیطی مانند رژیم غذایی می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند. ویروس‌ها نیز ممکن است عاملی مؤثر باشند. گاهی اوقات ترکیبی از این عوامل می‌تواند منجر به بروز دیابت نوع 1 شود.

عوامل ایجاد دیابت نوع 1

عوامل دیابت نوع 1 به‌طور کامل شناخته نشده‌اند و در بسیاری از موارد مشابه با علل بروز این بیماری هستند.

این موضوع به این دلیل است که عواملی که ممکن است در برخی افراد دیابت نوع 1 را ایجاد کنند، ممکن است در دیگران تأثیری نداشته باشند.

پژوهشگران برخی عوامل خطر احتمالی را شناسایی کرده‌اند:

• نژاد

نژاد ممکن است یکی از عوامل دیابت نوع 1 باشد. افرادی که سفیدپوست هستند ممکن است به دلیل زمینه‌های ژنتیکی، بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع 1 باشند، زیرا این بیماری در این گروه بیشتر مشاهده می‌شود.

• عوامل محیطی

برخی ویروس‌ها نیز ممکن است باعث بروز دیابت نوع 1 شوند، هرچند هنوز مشخص نیست که کدام ویروس‌ها این تأثیر را دارند. همچنین، احتمال ابتلا به دیابت نوع 1 در افرادی که در مناطق سردسیر زندگی می‌کنند بیشتر است.

• عوامل ژنتیکی

پژوهشگران هنوز به‌طور دقیق نمی‌دانند که چه عواملی باعث بروز دیابت نوع 1 می‌شود. با این حال، آن‌ها بر این باورند که ژنتیک ممکن است نقش مهمی ایفا کند، هم از نظر ژن‌هایی که به ارث می‌برید و هم سابقه ابتلا به دیابت در خانواده.

افرادی که به دیابت نوع 1 مبتلا هستند، از بدو تولد احتمال بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارند. به نظر می‌رسد که این بیماری از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. با این حال، مشخص نیست که چگونه این الگو عمل می‌کند و چرا برخی افراد در یک خانواده به دیابت مبتلا می‌شوند و برخی دیگر خیر.

پژوهشگران برخی از واریانت‌های ژنی را شناسایی کرده‌اند که ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. این واریانت‌ها ممکن است از والدین به فرزندان منتقل شوند و در نسل‌های مختلف تکرار شوند. با این حال، نه همه افرادی که این ژن‌ها را دارند، به دیابت نوع 1 مبتلا می‌شوند.

به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند که ژن‌ها تنها بخشی از این مسئله هستند. آن‌ها باور دارند که چیزی باید باعث بروز بیماری در افرادی شود که این ژن‌ها را به ارث برده‌اند. یکی از عواملی که به‌عنوان عامل تحریک‌کننده شناخته می‌شود، ویروس‌ها هستند.

برای مثال، دوقلوهای همسان که تمام ژن‌های یکسانی دارند، ممکن است هر دو به این بیماری مبتلا نشوند. اگر یک دوقلو به دیابت نوع 1 مبتلا باشد، دوقلوی دیگر در نیمی از موارد یا کمتر به این بیماری دچار می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که ژن‌ها تنها عامل بروز دیابت نوع 1 نیستند.

درمان دیابت نوع 1

اگر شما به دیابت نوع 1 مبتلا شوید، بدن شما قادر به تولید انسولین نخواهد بود. بنابراین، باید انسولین مصرف کنید تا به بدن شما کمک کند تا قند موجود در خون را استفاده کند.

علاوه بر انسولین، درمان‌های دیگری نیز وجود دارند که ممکن است در کنترل علائم دیابت نوع 1 مؤثر باشند:

انسولین

افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ باید هر روز انسولین دریافت کنند. معمولاً انسولین از طریق تزریق وارد بدن می‌شود.

برخی از افراد از پمپ انسولین استفاده می‌کنند. این دستگاه انسولین را از طریق یک پورت زیر پوست تزریق می‌کند. این روش برای بعضی افراد راحت‌تر از تزریق با سرنگ است و می‌تواند به تثبیت نوسانات قند خون کمک کند.

میزان انسولین مورد نیاز در طول روز متغیر است. افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ به طور مرتب قند خون خود را اندازه‌گیری می‌کنند تا دوز مناسب انسولین را تعیین کنند. رژیم غذایی و فعالیت بدنی نیز بر سطح قند خون تأثیر می‌گذارند.

انواع مختلفی از انسولین وجود دارد. پزشک ممکن است برای پیدا کردن گزینه مناسب برای شما، چند نوع مختلف را پیشنهاد دهد تا امتحان کنید.

متفورمین

متفورمین یکی از داروهای خوراکی برای درمان دیابت است که برای سال‌ها تنها برای بیماران مبتلا به دیابت نوع دوم تجویز می‌شد.

با این حال، برخی افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ ممکن است نسبت به انسولین مقاوم شوند. در این حالت، انسولینی که تزریق می‌کنند، به اندازه کافی مؤثر نیست. امروزه پزشکان گاهی متفورمین را برای بیماران دیابت نوع ۱ نیز تجویز می‌کنند.

متفورمین با کاهش تولید قند در کبد به پایین آوردن سطح قند خون کمک می‌کند. پزشک ممکن است توصیه کند که این دارو را همراه با انسولین مصرف کنید.

توجه: در ماه می سال ۲۰۲۰، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) توصیه کرد که برخی تولیدکنندگان متفورمین، بخشی از قرص‌های خود را از بازار ایالات متحده جمع‌آوری کنند. دلیل این تصمیم، شناسایی یک ماده شیمیایی سرطان‌زا در برخی از این قرص‌ها بود.

اگر در حال حاضر این دارو را مصرف می‌کنید، با پزشک خود تماس بگیرید. پزشک می‌تواند راهنمایی کند که آیا باید مصرف دارو را ادامه دهید یا نیاز به نسخه جدید دارید.

واکسن‌ها

برخی تحقیقات نشان داده‌اند که واکسن سل (BCG) ممکن است درمانی برای دیابت نوع ۱ باشد، اما شواهد موجود هنوز محدود و نامطمئن است.

مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۲ نشان داد که واکسن BCG می‌تواند بر واکنش‌های خودایمنی بدن، که عامل اصلی بروز دیابت نوع ۱ هستند، اثر بگذارد. از آن زمان، تحقیقات بیشتری درباره استفاده از این واکسن برای درمان دیابت و بیماری‌های دیگر انجام شده است.

با این حال، اثربخشی این واکسن در درمان دیابت همچنان موضوعی مورد بحث است. برای مثال، مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ نتایج امیدوارکننده‌ای ارائه کرد، اما پژوهش دیگری در سال ۲۰۲۰ این نتایج را تأیید نکرده است. بنابراین، استفاده از این واکسن به‌عنوان درمان دیابت همچنان به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.

داروهای جدید برای درمان دیابت نوع ۱

اخیراً داروی خوراکی جدیدی برای بیماران دیابت نوع ۱ معرفی شده که در کنار انسولین قابل استفاده است. این دارو، برخلاف روش‌های معمول تزریقی، به‌صورت خوراکی تجویز می‌شود و هدف آن کمک به کنترل بهتر قند خون است.

عملکرد این دارو به دو روش است: کاهش جذب گلوکز در روده و دفع قند اضافی از طریق ادرار. اگرچه داروهای مشابهی برای دیابت نوع ۲ وجود دارد، این اولین بار است که چنین دارویی برای دیابت نوع ۱ طراحی شده است.

یکی از این داروها به نام Sotagliflozin (Zynquista) در اروپا تأیید شده است، اما سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) به دلیل وجود نگرانی‌هایی درباره نحوه تولید آن، هنوز مجوز استفاده از این دارو را صادر نکرده است. با این وجود، تأیید این دارو در اروپا نشان می‌دهد که ممکن است در آینده‌ای نزدیک در ایالات متحده نیز در دسترس قرار گیرد.

تشخیص دیابت نوع ۱

پزشکان برای تشخیص دیابت نوع ۱ معمولاً از مجموعه‌ای از آزمایش‌ها استفاده می‌کنند. برخی از این آزمایش‌ها می‌توانند به‌سرعت انجام شوند، اما برخی دیگر نیاز به زمان و دقت بیشتری دارند.

دیابت نوع ۱ معمولاً به‌طور ناگهانی و سریع بروز می‌کند. طبق اطلاعات مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، اگر شرایط زیر وجود داشته باشد، پزشک می‌تواند دیابت را تشخیص دهد:

• قند خون ناشتا در دو آزمایش مختلف بالای ۱۲۶ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد.
• قند خون تصادفی بالای ۲۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد و بیمار علائم دیابت را تجربه کند.
• سطح هموگلوبین A1c در دو آزمایش جداگانه بیشتر از ۶.۵ باشد.

این معیارها برای تشخیص دیابت نوع ۲ نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند، به همین دلیل گاهی اوقات دیابت نوع ۱ به اشتباه به‌عنوان نوع ۲ تشخیص داده می‌شود. پزشک ممکن است تا زمانی که علائم بدتر شوند یا عوارضی مانند کتواسیدوز دیابتی پیش آید، متوجه این اشتباه نشود.

در صورتی که قند خون به‌حدی بالا رود که منجر به کتواسیدوز شود، فرد به‌شدت بیمار خواهد شد. بسیاری از افراد به همین دلیل به بیمارستان یا مطب پزشک مراجعه می‌کنند و در این زمان است که دیابت نوع ۱ تشخیص داده می‌شود.

عوارض دیابت نوع ۱

دیابت نوع ۱ می‌تواند منجر به مشکلات مختلفی در بدن شود که مهم‌ترین آن‌ها هیپوگلیسمی (قند خون پایین) و کتواسیدوز دیابتی هستند.

هیپوگلیسمی زمانی رخ می‌دهد که قند خون شما به طور غیرعادی پایین می‌آید، که معمولاً به دلیل مصرف بیش از حد انسولین است. این وضعیت ممکن است وقتی اتفاق بیفتد که مدت زیادی چیزی نخورید یا میان‌وعده مصرف نکنید، یا اگر بیش از حد ورزش کنید.

کتواسیدوز دیابتی یکی از عوارض جدی دیابت است که در آن بدن شما انسولین کافی ندارد. علائم این مشکل شامل نفس‌های سریع، خشکی پوست و دهان، قرمزی صورت، بوی میوه‌ای از دهان، تهوع و استفراغ یا درد شکم است.

همچنین، قند خون بالا می‌تواند به ارگان‌ها و بخش‌های مختلف بدن آسیب بزند. از جمله مشکلاتی که ممکن است ایجاد شود می‌توان به افزایش خطر حمله قلبی، مشکلات چشمی (از جمله کوری)، آسیب به اعصاب، عفونت‌های پوستی به‌ویژه در پاها، و آسیب کلیوی اشاره کرد.

دیابت می‌تواند باعث آسیب به اعصاب و بروز مشکلی به نام نوروپاتی دیابتی شود که بیشتر در پاها مشاهده می‌شود.

زخم‌های کوچک، به‌ویژه در کف پا، اگر قند خون به درستی کنترل نشود، می‌توانند به عفونت‌های جدی تبدیل شوند. زیرا ممکن است بیمار نتواند زخم‌ها را احساس کند یا ببیند و از درمان آن‌ها غافل شود.

دیابت نوع ۱ در کودکان

دیابت نوع ۱ که به عنوان “دیابت جوانان” نیز شناخته می‌شد، بیشتر در کودکان و نوجوانان تشخیص داده می‌شود، در حالی که دیابت نوع ۲ معمولاً در بزرگسالان دیده می‌شود. با این حال، دیابت نوع ۱ می‌تواند در هر سنی بروز کند.

در یک مطالعه در سال ۲۰۱۵، علائم دیابت در کودکان به شرح زیر گزارش شده است:

• کاهش وزن
• ادرار مکرر یا شب‌ادراری
• احساس خستگی یا ضعف زیاد
• تشنگی و گرسنگی بیش از حد
• تغییرات خلقی
• تاری دید

مانند بزرگسالان، کودکان مبتلا به دیابت نوع ۱ نیز با انسولین درمان می‌شوند.

یکی از پیشرفت‌های جدید در پزشکی، پانکراس مصنوعی است که برای کودکان تأیید شده است. این دستگاه زیر پوست قرار می‌گیرد و به‌طور مداوم قند خون کودک را اندازه‌گیری می‌کند و به‌طور خودکار انسولین مورد نیاز را وارد بدن می‌کند.

با این حال، هنوز هم بسیاری از کودکان برای کنترل قند خون و تزریق انسولین به روش‌های سنتی نیاز دارند. این موضوع به‌ویژه برای کودکان کوچک‌تر که نیاز به مراقبت بیشتری دارند، بار زیادی را بر دوش والدین می‌گذارد.

رژیم کتوژنیک

رژیم کتوژنیک (کتو) در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 نتایج مثبتی نشان داده است. این رژیم که سرشار از چربی و کم‌کربوهیدرات است، می‌تواند به تنظیم سطح قند خون کمک کند و حتی به کاهش وزن منجر شود که برای بسیاری از مبتلایان به دیابت نوع 2 هدفی مهم است.

اما در مورد دیابت نوع 1، تاثیرات رژیم کتو به‌طور کامل بررسی نشده است. تاکنون، توصیه عمومی برای افراد مبتلا به دیابت نوع 1، پیروی از یک رژیم غذایی کم‌کربوهیدرات بوده است. با این حال، پژوهشگران در حال مطالعه بر روی اثرات و ایمنی رژیم‌هایی هستند که کربوهیدرات‌ها را حتی بیشتر محدود می‌کنند.

در یک مطالعه کوچک، افرادی که بیش از دو سال رژیم کتو را دنبال کرده‌اند، نتایج بهتری در کنترل سطح A1C و قند خون خود مشاهده کرده‌اند. با این حال، این افراد همچنین با افزایش چربی‌های خون و افزایش دفعات افت قند خون روبرو بوده‌اند. تاثیرات بلندمدت این رژیم هنوز به‌طور کامل مشخص نیست.

اگر شما مبتلا به دیابت نوع 1 هستید و قصد دارید رژیم کتو را امتحان کنید، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید. پزشک ممکن است شما را به یک متخصص تغذیه ارجاع دهد تا به شما کمک کند تا برنامه‌ای مناسب با وضعیت سلامت شما ارائه دهد.

در بارداری

بارداری در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 چالش‌های خاص خود را دارد، اما با مدیریت مناسب می‌توان بارداری سالم و نوزادی سالم داشت.

مهم‌ترین نکته‌ای که باید به آن توجه کنید این است که هر چیزی که برای بدن خود انجام می‌دهید، مستقیماً روی سلامت نوزاد شما هم تاثیر می‌گذارد. اگر قند خون شما بالا باشد، قند خون نوزاد هم ممکن است بالا باشد.

طبق گزارش‌های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، سطح بالای قند خون در دوران بارداری می‌تواند باعث مشکلات زیر شود:

• وزن بالای نوزاد
• سزارین پیچیده
• زایمان زودرس
• افت قند خون
• فشار خون بالا
• سقط جنین

اگر به دیابت نوع 1 مبتلا هستید و قصد بارداری دارید یا متوجه شدید که باردار هستید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. پزشک می‌تواند به شما کمک کند تا تغییراتی که برای کنترل بهتر قند خون لازم است را اعمال کنید تا سلامت شما و نوزاد حفظ شود.

تاثیر الکل بر دیابت

نوشیدن الکل برای افراد مبتلا به دیابت نوع 1 می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر سطح قند خون داشته باشد. در کوتاه‌مدت، مصرف الکل می‌تواند باعث کاهش شدید قند خون شود و در درازمدت، مصرف زیاد الکل می‌تواند مشکلات جدی‌تری برای کنترل دیابت ایجاد کند.

کبد مسئولیت پردازش و حذف الکل از بدن را بر عهده دارد، همچنین نقش مهمی در تنظیم سطح قند خون ایفا می‌کند. وقتی فردی که دیابت نوع 1 دارد الکل می‌نوشد، بدن زمان بیشتری را برای پردازش الکل صرف می‌کند و این باعث می‌شود که کنترل قند خون دچار اختلال شود.

نکات مربوط به کنترل دیابت نوع اول

رژیم غذایی

برای کنترل قند خون، مهم است که وعده‌های غذایی منظم و متعادل داشته باشید. اگر امکانش را دارید، مشاوره با یک متخصص تغذیه که در زمینه دیابت تخصص دارد، می‌تواند به شما در برنامه‌ریزی غذایی کمک کند.

برخی از توصیه‌های مهم برای تنظیم رژیم غذایی عبارتند از:

• سعی کنید رژیم غذایی شما متنوع و متعادل باشد. این رژیم باید شامل سبزیجات، لبنیات کم‌چرب، گوشت‌های بدون چربی، پروتئین‌های گیاهی، غلات کامل، چربی‌های سالم و میوه‌ها باشد.
• خوردن وعده‌های غذایی کوچک و متعدد در طول روز به جای وعده‌های بزرگ می‌تواند به جلوگیری از افزایش ناگهانی قند خون کمک کند. سعی کنید فاصله زمانی بین وعده‌ها را ثابت نگه دارید.
• هیچ‌وقت وعده‌های غذایی را حذف نکنید، زیرا این کار می‌تواند باعث نوسان سطح قند خون شود.